به كار ببر ! اگر سبب سوء نفس خشكى است ، پانيد و شير تجويز كن و داروهاى علاج خشكى را سابقا ذكر كرده‌ايم از آنها استفاده كن ! اگر سبب سوء نفس باد است ، در علاجش كمادهايى را استعمال كن كه در بحث ربو آمده‌اند . ضمادهايى بگذار كه در بحث از ربو ذكر شده‌اند و ساير داروهاى بادزا را به كار ببر ! اين را بدان ! كه زعفران در علاج نفس تباه و در علاج نفس دشوار بسيار مفيد است ؛ زيرا ابزارهاى نفس‌كش را تقويت مىكند و نفس كشيدن را چنان‌كه لازم است آسان مىنمايد . فصل سى و هشتم علاج دشوارى نفس كشيدن كه آن هم از ردهء نفس تباه است . اگر سبب دشوارى نفس رطوبت است ، علاج را از جالينوس بشنو كه مىفرمايد : « كسى كه نفس به دشوارى مىكشد ، چاره‌اش پياز دشتى در عسل است كه هر ماه دوبار تناول نمايد و اندازهء تناولى سى و شش قيراط باشد . در روزى كه دارو مىخورد ، حرف نزند . دو روز قبل از تناول دارو حركت نكند . خوراكش در ساعت هفت نان و شراب آميزه با آب باشد ، وقت شام زردهء تخم‌مرغ را با مغز نان بخورد و فرداى آن روز جوجه مرغ كوچولو را آبگوشت كند و بخورد ، شب فرداى آن روز حمّام ( آب‌تنى ) كند » . اگر از اين داروى جالينوس كاملا بهبود نيافت ، « معجون بدل مرجان » ، داروى « اندروماخس » ، به كار انداز ! و به ويژه اگر ديدى كه بيمارى درازمدت شده است حتما از اين داروها استفاده كن ! اگر تشخيص دادى كه سبب دشوار نفسى در سر نهفته است ، بيمار را وادار كن كه هر هفته دوبار سر را با صابون و بورك بشويد . داروهاى عطسه‌آور را زياد به كار ببرد . با ربّ توت‌آميزه با الوا و مرّ غرغره كند . پشت بيمار را با دستماليدن ورزش ده ؛ ساق پايش را از بالا به پايين باندپيچى كن ؛ پاك‌سازهاى ذكر شده را به كار ببر ! حبّى را تناول كند كه تركيبش بدين منوال است : 1 - نسخه : درمنه ، ساقهء فيجن ، خشكهء گياه خاراگوش را باهم قاطى كنند و از آن حب سازند و هريكى از اين حبها به اندازهء يك دانه نخود باشد ، بيمار هرروزه دو حب از آنها را ببلعد و اسكنجبين بعد از تناول حب بنوشد ؛ اگر اسكنجبين پياز دشتى باشد چه بهتر . 2 - نسخهء ديگر : گندبيدستر ، درمنه ، هريك يك جزء ، خاراگوش ، زيره ، هريك نيم جزء ، همه با هم درهم شوند و حب گردند و حب به اندازهء دانهء نخود باشد . 3 - انگشت پيچ ساخته از كلم در علاج دشوار نفسى مفيد است كه بيمار آن را بليسد . نسخهء ديگر : آهك چسبيده ( كلس العلق ) به زير سبو را در ظرفى سفالين بسوزانند تا خاكستر